ECB, MiCA Düzenlemesinin Yüzde 60 Mevduat Kuralını Kaldırmak İstiyor
Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve 27 AB üyesi ülkenin merkez bankaları, 22 Eylül 2026'da ortak bir açıklama yayınlayarak MiCA düzenlemesinin stablecoin rezervlerine ilişkin yüzde 60 banka mevduatı zorunluluğunun kaldırılmasını istedi. Avrupa Merkez Bankaları Sistemi (ESCB), bu kuralın kripto piyasasındaki oynaklığı doğrudan bankacılık sistemine taşıyacağını savunuyor.
MiCA'nın 36. maddesine göre, "önemli" stablecoin ihraççıları rezervlerinin en az yüzde 60'ını banka mevduatında tutmak zorunda. Normal stablecoin'ler için bu oran yüzde 30. Kural, kullanıcıları korumak amacıyla ihraççı fonlarının düzenlenmiş, sigortalı bankacılık kanallarında kalmasını sağlamak için tasarlandı. Ancak ECB, bu yaklaşımın istenmeyen sonuçlar doğurabileceğini düşünüyor.
ESCB, sabit mevduat oranı yerine vade bazlı likidite gereksinimleri öneriyor. Önemli stablecoin'ler için rezervlerin yüzde 40'ının bir iş günü içinde, yüzde 60'ının ise beş iş günü içinde nakde dönüşebilir olması gerekiyor. Uygun araçlar arasında overnight ters repo anlaşmaları ve kısa vadeli devlet tahvilleri bulunuyor. Bu yaklaşım, likiditeyi korurken banka bilançolarına yükü azaltmayı hedefliyor.
Bankacılık Sistemine Bulaşma Riski Nedir?
ESCB'nin dosyasında belirtildiği üzere, "Tek bir token'a bağlı büyük bir mevduat defteri, banka için değişken bir finansman kaynağı oluşturuyor." Kitlesel itfalar, hızlı mevduat çekimlerini tetikleyebilir ve token piyasası stresini doğrudan bankacılık sistemine aktarabilir.
Senaryo şu şekilde işliyor: bir stablecoin'de güven krizi yaşanırsa, yatırımcılar token'larını hızla itfa etmeye çalışır. İhraççı, itfa taleplerini karşılamak için rezervlerinden para çekmek zorunda kalır. Eğer rezervlerin yüzde 60'ı tek bir bankada veya birkaç bankada tutuluyorsa, bu mevduatların ani çekilişi o bankaların likidite krizine girmesine neden olabilir.
2023'te Silicon Valley Bank'in çöküşü, benzer bir mevduat kaçışı dinamiğinin ne kadar hızlı gelişebileceğini gösterdi. ESCB, stablecoin'lerin bu tür bir riski büyütebileceğinden endişeleniyor. Bir stablecoin'in piyasa değeri 10 milyar euro ise ve yüzde 60'ı mevduatta tutuluyorsa, bu 6 milyar euro'luk bir tek bankaya bağımlılık yaratıyor.
Tether Çıktı, Circle Kaldı
Temmuz 2026'da Tether, AB pazarlarından çıkarıldı ve grandfathering dönemi sona erdi. Circle'ın EURC ve USDC'si mevcut gereksinimler altında faaliyet gösteriyor. Euro stablecoin piyasası 2026'nın ilk çeyreğinde yaklaşık 887 milyon dolar büyüklüğe ulaştı; Circle bu pazarın yüzde 41'ini kontrol ediyor.
Tether'in çıkışı, MiCA uyumlu stablecoin'lere olan talebi artırdı. Ancak ihraççılar, yüzde 60 mevduat zorunluluğunu karşılamanın maliyetli olduğunu belirtiyor. Bankalardaki mevduatlar için ödenen faiz oranları, kısa vadeli devlet tahvillerine göre daha düşük olabiliyor. Ayrıca, büyük mevduat tutmak bankalarla yapılan müzakerelerde ihraççıların pazarlık gücünü azaltıyor.
Faiz Yasağı Korunuyor, Getiri Boşlukları Kapatılıyor
ESCB, stablecoin sahiplerine faiz ödeme yasağının korunmasını desteklediğini açıkladı. ECB'nin mevduat kolaylığı oranı yüzde 2,50 seviyesinde bulunuyor. Eğer stablecoin'ler bu oranı yansıtacak şekilde faiz ödemeye başlarsa, geleneksel banka mevduatlarıyla doğrudan rekabet eder hale gelir.
Merkez bankaları, borç verme, staking ve DeFi yapıları üzerinden getiri benzeri çözümlere karşı da koruma istiyor. Bazı stablecoin projeleri, doğrudan faiz ödeyemeseler de, "staking rewards" veya "liquidity mining" gibi yapılarla dolaylı getiri sağlamaya çalışıyor. ESCB, bu tür çözümlerin de sınırlanmasını öneriyor.
Revolut (EURR), CACEIS (EURXT) gibi ihraççılar, kural değişikliği durumunda yoğun banka mevduatı yerine kısa vadeli devlet tahvilleri tutma esnekliği kazanacak. Almanya, Fransa ve Hollanda'nın kısa vadeli tahvilleri, yüksek likidite ve düşük risk profiliyle tercih ediliyor.
Danışma Süreci ve Zaman Çizelgesi
Danışma süreci 30 Eylül 2026'da sona eriyor. Avrupa Komisyonu, gelen görüşleri değerlendirdikten sonra MiCA'da değişiklik önerisinde bulunabilir. Ancak AB'de düzenleme değişiklikleri uzun sürer. MiCA değişikliği muhtemelen 2027 veya sonrasına kadar yasalaşmayacak.
Avrupa Parlamentosu ve Konsey'in onayını gerektiren bir süreç söz konusu. Üye ülkeler arasında farklı görüşler olabilir. Bazı ülkeler bankacılık sektörünün korunması için mevduat gereksinimini savunurken, diğerleri stablecoin piyasasının rekabetçi kalması için esneklik istiyor.
Türk Yatırımcı İçin Pratik Sonuçlar
MiCA düzenlemesi doğrudan Türkiye'de geçerli olmasa da, Türk yatırımcıların Avrupa merkezli borsalarda kullandığı stablecoin'leri etkiliyor. USDC ve EURC gibi MiCA uyumlu stablecoin'ler, Tether'in AB'den çıkmasından sonra Avrupa pazarında artan paya sahip oldu.
Binance, Kraken ve Coinbase gibi global borsaların Avrupa operasyonları, MiCA kurallarına uygun stablecoin'leri destekliyor. Türk kullanıcılar, bu borsalara erişim sağlayabildikleri sürece MiCA uyumlu stablecoin'lerle işlem yapabiliyor. Ancak Tether'in USDT'si, AB merkezli borsalarda artık desteklenmiyor.
MASAK düzenlemeleri, Türkiye'deki kripto varlık hizmet sağlayıcılarının müşteri fonlarını nasıl tutacağını belirliyor. MASAK'ın 15 bin TL kuralı ve ESCB'nin likidite öncelikli yaklaşımı, merkez bankalarının kripto ve geleneksel finans arasındaki risk bulaşmasını nasıl yönettiğini gösteriyor. Türk düzenleyiciler de benzer risk değerlendirmelerini yapıyor.
Türkiye'nin Gelecekteki Stablecoin Düzenlemesi
SPK ve BDDK, stablecoin rezerv standartlarına ilişkin henüz kesin bir çerçeve açıklamadı. Ancak MiCA'nın uygulama deneyimi, Türkiye'nin gelecekteki düzenlemelerine referans olabilir. ESCB'nin bulaşma riski endişeleri, Türk düzenleyicilerin de dikkate alacağı bir konu.
Euro stablecoin'lerin getiri sağlayamaması, TL bazlı kripto yatırımcılar için arbitraj fırsatlarını azaltıyor. Türkiye'de faiz oranları ECB'ye göre çok daha yüksek olduğu için, yerli bir TL-destekli stablecoin'in faiz yasağı olmadan piyasaya çıkması durumunda avantaj sağlayabileceği düşünülüyor. Ancak böyle bir ürünün düzenleyici onayı alması zor görünüyor.